У Мінску з 31 ліпеня па 3 жніўня прайшоў трэці міжнародны фестываль паэзіі «Парадак слоў». Ягонымі суарганізатарамі і вядоўцамі ў гэтым годзе выступілі маскоўскі паэт Андрэй Новікаў і Віка Трэнас з Мінску.

Віка Трэнас – маладая паэтка, аўтарка дзьвюх паэтычных зборнікаў, супрацоўніца рэдакцыі літаратурнага часопіса «Маладосць» падзялілася з «Товарищем» сваімі думкамі і ўражаннямі яшчэ напачатку ўсёй падзеі: «Ініцыятыва стварэння фестывалю пачалася яшчэ тры гады таму, і тое, што зараз адбываецца ў беларускай сталіцы – добра для беларускай літаратуры. Гэта ўсё ж такі адзіны міжнародны фестываль, які ў нас ёсць. На пляцоўцы «Парадку словаў» ужо традыцыйна сустракаюцца прадстаўнікі розных літаратурных накірункаў, розных узростаў, розных эстэтычных густаў. Гэта фармуе агульны рух, карысны для ўсіх, бо сумесная літарацкая «тусоўка» узбагачае духоўна кожнага яе ўдзельніка. Тут ззяе ўвесь спектр сучаснай маладой, ды і не толькі маладой, але і вядомай, і прызнанай у свеце, літаратуры».

Ці не самым цікавым эпізодам чатырохдзённага фэсту была прэзентацыя 3 жніўня выдатнага рускамоўнага паэта і празаіка з Канады Бахыта Кенжэева. Ён жыве за акіянам з 1982 году, калі яго творы пачалі выходзіць у знакамітым парыжскім «Континенте», і літаратар мусіў пакінуць СССР. Нарадзіўся ён у Чымкенце, скончыў хімфак МДУ імя Ламаносава ў Маскве, дзе і пачаў пісаць вершы – як ён сам кажа, у 1969 годзе, у сталінскай «высотцы» галоўнага корпусу МДУ, у 19 год, паспрачаўшыся з сябрамі, што за 10 дзён напіша паэтычны шэдэўр. Сталенне яго як паэта адбывалася ў складзе знакамітай маскоўскай паэтычнай групы «Московское время» побач з Аляксандрам Сапроўскім, Аляксеем Цвятковым, Сяргеем Гандлеўскім. Ужо пазней былі 5 празаічных і 8 паэтычных зборнікаў, пераклады яго твораў з рускай на казахскую, англійскую, французскую, нямецкую і шведскую мовы. А таксама рэспектабельныя літаратурныя прэміі: «Антыбукер» 2000 г. і «Масква-транзіт» 2003 г.

«Міфалагічная каардынатная сетка антычнай культуры накладаецца ў яго творах на сярэднерускі краявід, які пры гэтым пераўтвараецца ў краявід сярэднесусветны. А інтанацыя твораў часам – амаль што рубцоўская», – сказаў пра Кенжэева на старонках часопіса «Знамя» Аляксандр Касымаў.

Сярод замежных аўтараў на фестывалі адзначыліся прэзентацыямі паэтычных кніг і вечарамі-прадстаўленнямі ўласных паэтычных форумаў аўтары «Кіеўскіх лаўраў» і Валошынскага крымскага фестывалю (Україна), ніжэгародскай «Литератерры» (Расія), Ташкенцкага адкрытага фестываля паэзіі (Узбекістан).

Беларускія аўтары саліравалі на вечары адкрыцця 31 ліпеня ў Літаратурным музеі Максіма Бкагдановіча, дзе прагучалі вершы суарганізатаркі фестываля Вікі Трэнас, Віктара Жыбуля, Андрэя Хадановіча, Веры Бурлак, дапоўненыя выступамі выдатных паэтаў з Харкава Ганны Яноўскай і Рамана Трыфанава. Дарэчы, вершы апошніх ужо перакладаюцца на беларускую мову – гэта адзін з вынікаў сумесных фестываляў кшталту «Парадку словаў». Прагучалі таксама рускія паэтычныя творы ў выкананні маскоўскіх аўтараў Ганны Паўлоўскай і Вольгі Ермалаевай.

Найбольш дынамічнай была праграма ў пятніцу і суботу, калі ўдзельнікі падзеі перамесціліся з памяшканняў літаратурных музеяў на Траецкім прадмесці ў арткафэ-фальварак «Добрыя мыслі» на Магілёскай, 12. Тут літаратурную частку дапоўнілі выступы музыкаў – беларускіх бардаў Алеся Камоцкага, Наталлі Пушкаровай, Паўла Кузіча, Андрэя Кастэня і Юрыя Несцярэнкі. А перад тым адбылася прэзентацыя ўжо ўзгаданага новага беларускага выдавецтва «Галіяфы», што спецыялізуецца пераважна ў выданні паэтычных твораў. Выступілі яго аўтары – Міхась Башура, Віктар Лупасін, Юрась Барысевіч, Ілля Сін, Аляксей Талстоў, Інэса Курьян.

Найбольш запамінальнай падзеяй, што адбылася ўвечары 1 жніўня, быў першы ў Беларусі паэтычны СЛЭМ, які, на думку прысутных, прайшоў папросту цудоўна. СЛЭМ – гэта, як зазначыў яго вядоўца Андрэй Хадановіч, «не проста паэзія, гэта шоу, у якім аўтар выказваецца не толькі тэкстам, але і рухамі тулава, інтанацыямі дэкламавання. Тут ролю адыгрывае артыстызм. І, як падаецца, беларускі СЛЭМ вызначыўся, у адрозненне ад многіх падобных мерапрыемстваў у іншых краінах, перш наперш высокай інтэлігентнасцю».

Перамогу на СЛЭМе атрымаў экспансіўны мінскі літаратар Віктар Жыбуль, на другім месцы апынулася жонка галоўнага пераможцы, паэтэса Вера Бурлак. Трэцяе месца дасталася маладому магілёўскаму паэту Віталю Рыжкову.

Легендарны беларускі паэт, мастак і аўтар шматлікіх песенных тэкстаў рок-гурта N.R.M., Касі Камоцкай і іншых беларускіх выканаўцаў Міхал Анемпадыстаў, завяршаючы фестываль, адзначыў, што падзея ўдалася: «Вельмі істотна, што мы пачулі ў Мінску голас сапраўднай паэзіі нашых суседзяў з Расіі, Украіны і іншых краін, бо такія сустрэчы і кантакты – галоўныя ўмовы ўзаемаўзбагачэння сяброўскіх культур».

Аляксей ХАДЫКА.

Мінск