…Все повторяется и никуда от этого не денешься. Сто лет назад 9 июля 1906 года здесь, в урочище Пристанька Столбцовского района на берегу Немана, состоялся нелегальный съезд белорусских учителей, в котором участвовал Якуб Колос. А 13 мая нынешнего года на свое четвертое и тоже нежелательное для властей собрание сюда приехали представители белорусской интеллигенции: писатели, поэты, художники, журналисты под руководством председателя Рады, педагога и кинорежиссера Владимира Колоса.

Ситуация складывалась не совсем обычная и разумеется тут же, под соснами у посвященного тому с’езду памятного камня, как в хорошо «сыгранном» диксиленде, начались импровизации на тему: спецслужбы сообщают своему начальству о собрании в Пристаньке. “Также на нем присутствовал Колос» - говорится в донесении.

- А когда было собрание? – спрашивает ничего не понимающее начальство.

- Вчера! – бодро отвечает агент…

Начальство, не шибко знающее белорусскую литературу, но помнящее только одного Колоса – Якуба и собрание столетней давности, в растерянности. Авторы импровизаций счастливы…

Почему собрание нежелательное и почему современная Рада белорусской интеллигенции не в фаворе у власти – ответить невозможно. Тем более, что среди нас нет ни одного шпиона и диверсанта! И даже ни одного революционера, мечтающего о мгновенной перемене власти. А все больше, по белоруски говоря, «народ лагодны и памяркоўны», рассуждающий о демократии и национальной идее…Что ни в одном государстве мира преступлением не является.

Впрочем, один существенный «изьян» у собравшихся есть: все это люди с достоинством, имеющие свой взгляд на развитие общества. Можно уверенно говорить, что никто из нас никогда не будет ставить пусть даже самое высокое должностное лицо страны выше совести, выше Бога и выше своего отца…Что , по нынешним временам, очень популярно.

…А обсуждалась на собрании ситуация с Конгрессом демократических сил. Академик Родим Горецкий, писательница Ольга Ипатова, политик Алексей Король, Народная артистка Беларуси Зинаида Бондаренко, педагог и кинорежиссер Владимир Колос и другие участники собрания говорили о денационализации оппозиции, о никчемной борьбе за никчемную власть, о помощи региональным коллегам, о необходимости консолидации усилий…

В большинстве выступающие склонялись к тому, что лидера объединенных демократов менять не нужно. А нужно, как выразился Владимир Колос, чтобы был «крепкий начальник штаба» с которого потом можно спросить. Хотя и эта точка зрения воспринята оказалась не всеми.

Впрочем, обращение 1V собрания белорусской интеллигенции было принято единогласно с небольшими добавлениями. В нем содержатся требования к властям о прекращении репрессий, изменении избирательного законодательства, справедливых выборах…( полный текст публикуется ниже).

В список делегатов на Конгресс ОДС от интеллигенции ( в общей сложности, 47 человек) присутствующие так же добавили нескольких достаточно хорошо известных представителей творческой интеллигенции.

…Вначале светило солнце и было тепло, только докучали комары. Потом солнце спряталось, набежали тучи. Комары исчезли, но пошел неслабый такой дождь. Запасливые писательницы, художницы и учительницы спрятались под разноцветными зонтами, а не такие предусмотрительные творцы мужского пола вынуждены были мужественно мокнуть. Тем более, что на всякий особенно сильный порыв дождя приходилась особенно пламенная речь.

Потом дождь прошел, выглянуло солнце и мы опять убедились в том, что мир несовершенен – опять вернулись комары. Потом выяснилось, что автобус, на котором мы ехали и который застрял у самого Немана, до сих пор не вытащили. Причем два трактора из соседней деревни порвали уже три троса.

Мужская часть собрания направилась выручать автобус. Но мир, все же, не так несовершенен, как нам начало казаться. Пока мы шли к автобусу, его вытащили при помощи четвертого троса.

Усталые, наговорившиеся и, в принципе, довольные мы уехали в Минск.

Анатолий Гуляев.

АДОЗВА

IV Сходу беларускай інтэлігенцыі

13 мая 2007г.

Паважаныя суайчыннікі!

Напачатку гэтага года мы атрымалі неабвержныя сведчанні рэальнай “эфектыўнасці” курсу ўлады на падтрымку эканомікі за кошт спекуляцый на беларуска – расійскай інтэграцыі.

Аднак тыя, хто кіруе нашай краінай, па – ранейшаму ўхіляюцца ад прызнання таго, што беларуская эканоміка ўтрымліваецца галоўным чынам за кошт расійскіх датацый, якія па сутнасці з’яўляюцца не “бескарыслівай сяброўскай дапамогай”, а сродкам утрымання Беларусі ў зоне расійскага ўплыву з перспектывай яе паглынання.

Непаслядоўнасць дзеянняў і выказванняў вышэйшага чынавенства краіны выклікае вялікую трывогу. На словах яно заклікае будаваць “Моцную і незалежную Беларусь” з сацыяльна арыентаванай эканомікай, а на справе пераследуе прадпрыймальнікаў, ускладняе прыток замежных інвестыцыяў, пазбаўляе сацыяльных ільгот значныя катэгорыі насельніцтва, зачыняе беларускія школы, выціскае родную мову з афіцыйнага ўжытку, выдаляе з навучальных праграм творы найбольш вядомых беларускіх пісьменнікаў.

Ганебным для ўсіх нас з’яўляецца тое, што вышэйшае кіраўніцтва краіны – Прэзідэнт і Палата Прадстаўнікоў -- не прызнаныя вялікай колькасцю краінаў свету, у тым ліку Еўразвязам і ЗША. Прычынай гэтага стала не “помста за сяброўства з Расіяй”, як імкнецца нас пераканаць афіцыйная прапаганда, а цынічная фальсіфікацыя выбараў і грубае парушэнне правоў і свабод грамадзян.

Галоўнымі складнікамі эканамічнай стагнацыі Беларусі з’яўляюцца небывалая канцэнтрацыя ўлады ў руках адной асобы, паралюш дэмакратычнай сістэмы, блакаванне дзейнасці грамадзянскай супольнасці, што стрымлівае дзелавую і творчую актыўнасць беларусаў, не дае магчымасці стварыць сапраўды канкурэнтаздольную гаспадарку і мадэрнізаваць вытворчасць.

Дзякуючы выкарыстанню жорсткай камандна-адміністрацыйнай сістэмы, беларусам пэўны час удавалася абмінуць некаторыя праблемы, якімі “перахварэлі” суседзі ў многіх постсавецкіх краінах – Грузіі, Украіне, краінах Балтыі. Але падзеі пачатку гэтага года паказалі, што кошт гэтага сацыяльнага “раю” будзе для нас вельмі высокім.

Каб пазбегнуць эканамічнага краху, цяперашняе кіраўніцтва краіны прыбягае да незалежніцкай рыторыкі і захадаў, якія даўно прапаноўваліся дэмакратычнай супольнасцю: пошукаў альтэрнатыўных крыніц энэрганосьбітаў. Але ніякія эканамічныя захады не будуць эфектыўнымі без запуску механізмаў сапраўднага зацікаўлення вынікамі сваёй працы, а гэта значыць – без сапраўднай дэмакратызацыі грамадства.

Кожны беларус, які згодзен з гэтым, не мае права адмоўчвацца і палахліва хаваць свае думкі. Асабліва гэта тычыцца прадстаўнікоў інтэлігенцыі – настаўнікаў, навукоўцаў, дзеячоў культуры і мастацтва, дзяржаўных служачых.

Мы патрабуем ад уладаў распачаць канструктыўны дыялог па рэфармаванні нашага грамадства. Мы патрабуем спыніць рэпрэсіі ў дачыненні да грамадскіх арганізацый, палітычных партый, недзяржаўнай прэсы, вядомых дзеячоў апазіцыі і шэраговых грамадзян. Мы патрабуем вызвалення палітвязняў. Мы патрабуем аб’ектыўнасці і незалежнасці беларускіх судоў і праваахоўных органаў. Мы патрабуем прыняцця дэмакратычнага выбарчага заканадаўства і сумленных выбараў.

Мы ўскладаем вялікія спадзяванні на Кангрэс дэмакратычных сілаў і заклікаем яго арганізатараў засяродзіцца на павышэнні эфектыўнасці і выніковасці працы Кааліцыі аб’яднаных дэмакратычных сіл дзеля дасягнення галоўнай мэты – пабудовы незалежнай дэмакратычнай Беларусі.

Галоўнай задачай бліжэйшага перыяду, на наш погляд, з’яўляюцца парламенцкія выбары 2008 года, якія павінны адбыцца без фальсіфікацый, пад эфектыўным кантролем беларускай грамадскасці і міжнароднай супольнасці.