Наш эксперт каментуе прычыны і наступствы падвышэння коштаў на нафтапрадукты

Падвышэнне коштаў на бензін і дызельнае паліва на ўнутраным рынку сёлета адбываецца ўжо другі раз. Як вядома, з пачатку года Расія ўвяла мытную пошліну на пастаўку сырой нафты ў Беларусь. Да таго ж, згодна з з падпісаным у студзені беларуска-расійскім пагадненнем аб супрацоўніцтве ў нафтавай сферы, наша краіна мусіла падвысіць свае невялікія да таго часу мытныя зборы пры экспарце нафтапрадуктаў да ўзроўню куды больш высокіх расійскіх. У выніку свае ранейшыя прабыткі згубілі як пастаўшчыкі нафты на беларускія НПЗ на давальніцкіх умовах, так і айчынныя нафтаперапрацоўшчыкі.

Варта адзначыць, што пастаўкі бензіна і дызельнага паліва на ўнутраны рынак былі стратнымі для іх і летась. Але тады гэтыя страты шматкроць перакрываліся высокадаходным экспартам нафтапрадуктаў. Цяпер тых даходаў няма. Беларускія НПЗ адпрацавалі і першы квартал, і красавік са стратамі. Праўда, першы намеснік прэм’ер-міністра Уладзімір Сямашка нядаўна абвясціў, што ў маі-чэрвені нафтаперапрацоўка зноў будзе прыбытковай, бо прынятае рашэнне кампенсаваць айчынным НПЗ і іхнім пастаўшчыкам-“давальцам” 90% ад стаўкі расійскай экспартнай пошліны на нафту. Але ці спраўдзіцца аптымістычная заява куратара энергетычнага комплексу краіны, сказаць цяжка. Ва ўсялякім выпадку, на сусветным энергетычным рынку ў дынаміцы коштаў на сырую нафту і нафтапрадукты ўтварыліся нажніцы не на карысць нафтаперапрацоўшчыкам.

У такіх умовах канцэрн “Белнафтахім” і пайшоў на павелічэнне цэнаў на бензін і дызельнае паліва для айчынных спажыўцоў на 5%. Але страты для беларускіх НПЗ тым самым не ліквідуюцца. Калі раней яны складалі прыкладна 100 даляраў на тоне перапрацаванай нафты, дык цяпер каля 80.

Гэта, вядома ж, стварае аб’ектыўную ўмову для далейшага росту коштаў на нафтапрадукты на ўнутраным рынку. Такую неспрыяльную для ўладальнікаў колаў тэндэнцыю падмацоўвае і маючае адбыцца з 1 чэрвеня падвышэнне экспартнай расійскай пошліны на сырую нафту. Але, з іншага боку, варта ўлічыць, што цэны на бензін і дызельнае паліва ў нас рэгулююцца дзяржавай. Хутка пачне працаваць Беларуская нафтавая кампанія. Мяркуецца, што гэта будзе адзіны пастаўшчык-“давалец” сырой нафты на айчынныя НПЗ. Субсідаваць яго і ўлагоджваць рознага кшталту праблемы ўраду будзе прасцей, чым маючы справу са шматлікімі расійскімі нафтавымі кампаніямі. Не выключана і рэгуляванне цаны на бензін і дызельнае паліва і з дапамогай зніжак вельмі высокіх у нас акцызаў. Такая спроба сёлета ўжо прадпрымалася, але ўрад хутка вярнуў акцызы амаль на ранейшы узровень. Пэўна, пацярпелі інтарэсы дзяржаўнага бюджету.

Менавіта ад яго стану ды яшчэ ад змяненняў коштаў на капрызным сусветным рынку нафты і нафтапрадуктаў залежыць, ці будуць у нас селета расці цэны на бензін і дызельнае паліва і наколькі. Цяпер прадказаць іх дынаміку вельмі складана.

Што тычыцца апошняга падвышэння коштаў на нафтапрадукты, дык яно наўрад ці здольнае выклікаць значны цэнавы зрух у айчыннай вытворчасці тавараў і паслугаў, а таксама на спажывецкім рынку. Хаця, вядома, пэўны “паўзучы” рост выдаткаў адбудзецца і ў суб’ектаў гаспадарання, і ў насельніцтва.

Таццяна Манёнак